Chọn micro thu âm phù hợp cho từng nhu cầu
Không có một loại micro nào phù hợp cho mọi tình huống. Micro condenser (tụ điện) có độ nhạy cao, phù hợp thu trong phòng thu kiểm soát tốt tạp âm; micro dynamic bền hơn, chịu được cường độ âm thanh lớn, thường dùng cho thu trực tiếp ngoài hiện trường.
Với thu tiếng đồng bộ trên trường quay, micro shotgun gắn trên boom pole là lựa chọn phổ biến nhất nhờ khả năng thu định hướng tốt, hạn chế tạp âm xung quanh trong khi vẫn giữ được sự tự nhiên của giọng thoại diễn viên.
Hiểu về hướng thu (Búp Hướng-Polar Pattern) của microphone
Microphone không thu âm giống nhau từ mọi hướng. Đặc tính hướng thu quyết định mức độ nhạy của microphone đối với âm thanh đến từ các hướng khác nhau trong môi trường xung quanh.
Microphone cardioid chủ yếu thu âm từ phía trước và giảm độ nhạy đối với âm thanh từ phía sau. Microphone supercardioid và hypercardioid có vùng thu phía trước hẹp hơn và thường được sử dụng khi cần kiểm soát hướng thu tốt hơn.
Microphone shotgun phát triển nguyên lý này thêm một bước. Thiết kế ống giao thoa giúp microphone có đặc tính thu âm rất định hướng, khiến chúng đặc biệt phù hợp với việc thu thoại trên trường quay, nơi cần hạn chế ảnh hưởng của âm thanh môi trường xung quanh.
Tuy nhiên, tính định hướng không có nghĩa microphone có thể loại bỏ hoàn toàn tiếng ồn không mong muốn. Âm phản xạ, các nguồn âm ở gần, tiếng gió và âm thanh đến từ những hướng khác vẫn có thể ảnh hưởng đến bản thu. Vì vậy, vị trí đặt microphone vẫn là một trong những yếu tố quan trọng nhất để có được tiếng thu sạch.
Microphone condenser và dynamic
Microphone condenser nổi tiếng với độ nhạy cao và khả năng tái hiện nhiều chi tiết. Chúng thường được sử dụng trong những môi trường được kiểm soát như phòng thu, phòng voice-over và không gian thu âm nhạc.
Độ nhạy cao cho phép condenser thu lại những chi tiết nhỏ và sự thay đổi trong phần trình diễn, nhưng đồng thời cũng khiến chúng dễ thu lại tiếng ồn của phòng, rung động hoặc các âm thanh khác từ môi trường. Vì vậy, đặc tính âm học của phòng đặc biệt quan trọng khi sử dụng microphone condenser.
Microphone dynamic thường có cấu tạo chắc chắn hơn và có khả năng chịu được mức áp suất âm thanh cao. Chúng được sử dụng rộng rãi trong hệ thống âm thanh biểu diễn, một số ứng dụng thu âm nhạc và những tình huống yêu cầu độ bền cũng như khả năng hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt.
Không loại nào luôn tốt hơn loại còn lại. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào nguồn âm, môi trường, âm thanh mong muốn và yêu cầu kỹ thuật của bản thu.
Lựa chọn microphone cho thu âm trên trường quay
Thu thoại trên trường quay điện ảnh có những thách thức khác với việc thu âm trong studio.
Microphone cần đủ gần diễn viên để thu được tín hiệu rõ ràng và đủ mạnh, nhưng đồng thời phải nằm ngoài khung hình của camera. Trong quá trình đó, boom operator có thể phải di chuyển microphone theo diễn viên khi họ di chuyển trong cảnh quay.
Vì vậy, microphone shotgun gắn trên boom pole là một giải pháp phổ biến để thu thoại trực tiếp. Trong một số trường hợp, microphone lavalier cũng có thể được sử dụng, đặc biệt khi boom không thể đưa microphone đến đủ gần hoặc chuyển động của diễn viên khiến việc sử dụng boom trở nên khó khăn.
Hệ thống lavalier không dây mang lại sự linh hoạt cao hơn, nhưng cũng đi kèm với những vấn đề khác như tiếng cọ xát quần áo, nhiễu tần số vô tuyến, quản lý pin và vị trí đặt microphone.
Trong một production chuyên nghiệp, lựa chọn microphone không nhất thiết là chọn một microphone duy nhất để sử dụng cho mọi tình huống. Các loại microphone và kỹ thuật thu khác nhau có thể bổ trợ cho nhau và mang lại nhiều lựa chọn hơn trong quá trình hậu kỳ.
Vị trí đặt quan trọng không kém microphone
Ngay cả một microphone tốt cũng có thể cho kết quả không tốt nếu được đặt ở vị trí không phù hợp.
Khi thu thoại, đưa microphone đến gần nguồn âm thường giúp cải thiện tỷ lệ giữa tín hiệu mong muốn và tiếng ồn môi trường. Đây là một trong những lý do khiến kỹ thuật boom đóng vai trò quan trọng trong production sound.
Boom operator cũng phải đồng thời quan tâm đến khuôn hình của camera, ánh sáng, chuyển động của diễn viên, bóng đổ và vị trí của các thiết bị khác trên trường quay. Vị trí microphone lý tưởng về mặt kỹ thuật không phải lúc nào cũng có thể thực hiện được trong thực tế, vì vậy thu âm tốt đòi hỏi sự phối hợp liên tục với các bộ phận khác.
Chống gió cũng là một yếu tố quan trọng khi thu âm ngoài trời. Gió có thể tạo ra tiếng ồn mạnh ở dải tần thấp và dễ dàng che lấp cả một bản thoại vốn đã được thu sạch. Sử dụng hệ thống chống gió phù hợp giúp duy trì chất lượng bản thu trong những điều kiện ngoài trời thay đổi.
Microphone chỉ là một phần của signal chain
Microphone là mắt xích quan trọng đầu tiên trong signal chain của hệ thống âm thanh, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định chất lượng bản thu.
Tín hiệu từ microphone tiếp tục đi qua nhiều thành phần khác như dây cáp, transmitter và receiver không dây nếu được sử dụng, microphone preamp, recorder, converter và hệ thống monitoring. Mỗi mắt xích cần hoạt động ổn định và được thiết lập với gain phù hợp.
Đối với production sound, hệ thống ghi âm cũng cần được đồng bộ với hình ảnh và thiết lập để giữ được dynamic range đủ lớn mà không tạo thêm nhiễu hoặc distortion không cần thiết.
Vì vậy, việc lựa chọn microphone phù hợp cần đi cùng với vị trí đặt chính xác, quản lý gain, kỹ thuật thu âm, monitoring và môi trường âm học phù hợp.
Chọn đúng công cụ cho từng tình huống
Microphone tốt nhất không nhất thiết là model đắt tiền nhất hoặc có thông số kỹ thuật ấn tượng nhất. Đó là microphone phù hợp với nguồn âm, môi trường và mục đích của bản thu.
Một buổi thu trong studio được kiểm soát tốt có thể cần một condenser microphone có độ nhạy cao. Một môi trường biểu diễn khắc nghiệt có thể phù hợp hơn với độ bền của dynamic microphone. Một trường quay điện ảnh có thể cần shotgun microphone trên boom, lavalier hoặc kết hợp cả hai.
Hiểu được những khác biệt này giúp đội ngũ âm thanh đưa ra quyết định phù hợp trước và trong quá trình ghi âm, qua đó đảm bảo những gì được thu lại trên trường quay vẫn sạch, tự nhiên và đủ linh hoạt cho quá trình hậu kỳ.
